تاثیر ارتباطات سیاسی و قدرت مدیرعامل بر ساختار مالکیت بانکها: بررسی اثر تعاملی ریسک اعتباری
دوره 4، شماره 2، تابستان 1405، صفحه 186-209
https://doi.org/10.22105/fbs.2026.601254.1210
لیلا زمانیان فر، جواد اوجاقی، یکتا پاک نیت
چکیده هدف: ساختار مالکیت بانکها صرفا بازتاب ترکیب سهامداران نیست و میتواند با ویژگیهای قدرت مدیریتی، ارتباطات سیاسی و شرایط ریسک اعتباری پیوند داشته باشد. پژوهش حاضر رابطه ارتباطات سیاسی و قدرت ساختاری مدیرعامل با ساختار مالکیت بانکها را بررسی و نقش تعاملی ریسک اعتباری را در این روابط ارزیابی میکند.
روششناسی پژوهش: دادههای پژوهش شامل ۱۱۹ مشاهده بانک-سال از ۱۴ بانک پذیرفتهشده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ است. ریسک اعتباری با نسبت تسهیلات غیرجاری به حقوق صاحبان سهام و نسبت ذخیره زیان تسهیلات به درآمد خالص بهره سنجیده شد. برآوردهای اصلی با رگرسیون چندمتغیره مبتنی بر دادههای تابلویی و روش حداقل مربعات تعمیمیافته تابلویی انجام شد. برای ارزیابی استحکام نتایج تعاملی نسبت به نحوه تصریح مدل، مشخصات سلسلهمراتبی با ورود همزمان اثرات اصلی اجزای تعامل نیز مبنای تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: نتایج نشان داد ارتباطات سیاسی و قدرت ساختاری مدیرعامل با شاخص ساختار مالکیت موردبررسی رابطه مثبت و معناداری دارند. آثار تعاملی دو سنجه ریسک اعتباری با این دو ویژگی مدیریتی در برآوردهای اولیه مثبت و معنادار بود؛ با اینحال، پس از ورود همزمان اثرات اصلی، معناداری این تعاملها حفظ نشد. بنابراین، شواهد مربوط به نقش تعدیلگری ریسک اعتباری نسبت به نحوه تصریح مدل حساس است و حمایت آماری پایداری از فرضیههای تعاملی به دست نمیدهد.
اصالت/ارزش افزوده علمی: پژوهش حاضر با بررسی همزمان ارتباطات سیاسی، قدرت ساختاری مدیرعامل، بعد ساختار مالکیت موردبررسی و ریسک اعتباری، چارچوبی منسجم برای تحلیل پیوند سازوکارهای حاکمیتی و شرایط ریسک در بانکها ارایه میکند. یافتهها بر ضرورت تفسیر ساختار مالکیت در کنار ویژگیهای مدیریتی و شرایط ریسک اعتباری تاکید دارند و درعینحال نشان میدهند نتیجهگیری درباره نقش تعدیلگری ریسک اعتباری باید با احتیاط انجام شود
ارزیابی و رتبهبندی بانکهای ایرانی مبتنی بر شاخصهای عملکرد مالی با استفاده از رویکرد BWM-RAPS
دوره 3، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 166-190
https://doi.org/10.22105/fbs.2025.235226
یگانه سادات رحمتی جیرنده، حبیب علیجانی
چکیده هدف: در هدف این پژوهش ارزیابی و رتبهبندی عملکرد مالی بانکهای پذیرفتهشده در بورس تهران با بهرهگیری از رویکرد ترکیبی BWM-RAPS است. با توجه به نقش کلیدی بانکها در بازار سرمایه، ضرورت انجام این مطالعه از نیاز به چارچوبی علمی و معتبر برای تصمیمگیری سرمایهگذاران و تحلیلگران ناشی میشود. این تحقیق تلاش میکند مناسبترین روش رتبهبندی بانکها را بر اساس نسبتهای مالی ارایه کند.
روششناسی پژوهش: پژوهش حاضر از روش کمی و توصیفی–تحلیلی استفاده کرده و ۵ معیار و ۱۹ زیرمعیار مالی را طی دوره زمانی ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۰ بررسی نموده است. وزن دهی معیارها با روش BWM و بر اساس نظر ۱۰ کارشناس خبره تعیینشده و سپس این وزنها در تکنیکهای TOPSIS، VIKOR و RAPS برای رتبهبندی بانکها بهکار گرفته شدهاند. دادهها نیز بر اساس میانگین نسبتهای مالی بانکها محاسبه و تحلیل شدهاند.
یافتهها: نتایج نشان داد معیارهای سودآوری و کارایی بالاترین اهمیت را داشته و نسبت ROA، P/E و نسبت حجمی مهمترین زیرمعیارها بودهاند. در رتبهبندی نهایی، بانک پارسیان در روشهای TOPSIS و VIKOR رتبه اول و بانک پاسارگاد در روش RAPS رتبه برتر را کسب کردند. همچنین بانک شهر در هر سه روش ضعیفترین عملکرد مالی را نشان داد.
اصالت/ارزشافزوده علمی: این پژوهش با تلفیق BWM و RAPS و مقایسه آن با TOPSIS و VIKOR، چارچوبی نوآورانه برای ارزیابی عملکرد مالی بانکها ارایه میدهد. استفاده از ۱۹ نسبت مالی و ترکیب روشهای مختلف MCDM، این مطالعه را از پژوهشهای پیشین متمایز کرده است. نتایج آن میتواند مبنای تصمیمگیری سرمایهگذاران و بهبود مدلهای رتبهبندی بانکی در کشور قرار گیرد.
تصمیمگیری در خصوص اعطای تسهیلات به متقاضیان وام بانک سپه بر اساس عوامل ریسک اعتباری با درنظر گرفتن مجموعههای فازی مردد
دوره 1، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 153-166
https://doi.org/10.22105/fbs.2023.181500
مسیح محرابی، علی سرورخواه، سیداحمد عدالت پناه
چکیده تسهیلات بانکی در واقع همان خروجیهای اصلی بانک است که از طریق آن نقدینگی جامعه که بهصورت سرگردان در سطح جامعه قرار گرفته، به مبادی تعریفشده و هدفمند اقتصادی تزریق میشود. در این راستا، یکی از عمدهترین مسایلی که تصمیمگیرندگان در بانکها با آن مواجه هستند اولویتبندی متقاضیان دریافت وام است. از این رو، این پژوهش با هدف شناسایی عوامل موثر و تدوین مدلی برای سنجش ریسک اعتباری مشتریان و تعیین یک الگوریتم مناسب برای اولویتبندی متقاضیان در بانکها بهصورت موردی در بانک سپه انجام شد. در این پژوهش، قضاوتهای شهودی و نادقیق کارشناسان بهصورت دادههای فازی مردد درنظر گرفته شد و یک الگوریتم ساده مبتنی بر فاصله پیشنهاد شد. خروجی الگوریتم پیشنهادی یک رتبهبندی دقیق از متقاضیان دریافت تسهیلات بانکی است. مساله مطرحشده در این پژوهش یک مساله تصمیمگیری است که همواره بهصورت شهودی انجام میشود و تا کنون پژوهشی به ارایه الگوریتم اولویتبندی در این زمینه نپرداخته است.
تحلیل رفتار وامدهی بانکهای موجود در بازار سرمایه تهران تحت تسهیلات غیر جاری
دوره 1، شماره 2، تابستان 1402، صفحه 87-92
https://doi.org/10.22105/fbs.2023.179924
کاوه کاویانی، مهدی کاویانی، محمد ارفعی
چکیده رشد فزاینده تسهیلات غیر جاری بانکی و افزایش سهم آن در قیاس با وامهای پرداختی و مهمتر اینکه افزایش سهم مطالبات مشکوک الوصول وامها، تسهیلات غیر جاری را به یکی از تهدیدهای جدی بانکها و موسسات اعتباری تبدیل نموده است. پژوهش حاضر باتوجه به وضعیت موجود در بانکهای ایرانی به بررسی تاثیر تسهیلات غیر جاری بر رفتار وامدهی بانکهای موجود در بازار سرمایه ایران پرداخته است. جهت دستیابی به این هدف 14 بانک بهعنوان نمونه آماری برای دوره زمانی 1394 الی 1401 انتخاب شد. برای تجزیهوتحلیل دادهها از مدل تحلیل رگرسیون استفاده شده است که نتایج بیانگر آن است که نرخ تسهیلات غیر جاری و تغییرات در تسهیلات غیر جاری بر وامدهی بانکها تاثیر منفی و معناداری دارد.
