دوره و شماره: دوره 3، شماره 4، زمستان 1404 

فراتحلیلی بر کارایی بازارهای آتی و عوامل واگرایی نتایج مطالعات

صفحه 280-296

https://doi.org/10.22105/fbs.2026.243003

فاطمه اسحاقی حسن آبادی، سعید فتحی

چکیده هدف: هدف این مقاله ارزیابی کارایی بازار آتی، به‌ویژه در زمینه توانایی قیمت‌های آتی در پیش‌بینی بدون تورش قیمت نقد سررسید پیش از تاریخ سررسید است. با توجه به وجود نتایج متناقض و ناهمگون در مطالعات تجربی پیشین، این پژوهش با استفاده از رویکرد فراتحلیل به دنبال تبیین و روشن‌سازی این اختلاف نتایج است.
روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش از روش فراتحلیل برای تجمیع نظام‌مند و کمی نتایج مطالعات تجربی استفاده شده است. در این راستا، مطالعات منتشرشده در بازه زمانی 1970 تا 2020 که به بررسی قابلیت پیش‌بینی قیمت نقد سررسید توسط قیمت آتی پرداخته‌اند، گردآوری شدند. پس از غربال‌گری، 15 مقاله تجربی شامل 152371 مشاهده و 455 اندازه اثر در تحلیل نهایی وارد شدند. نتایج این مطالعات به‌صورت آماری تجمیع و تحلیل شد تا جمع‌بندی کلی درباره کارایی بازار آتی ارایه گردد.
یافتهها: یافته‌ها نشان می‌دهد که بازار آتی به‌طور کامل کارا نیست، زیرا قیمت‌های آتی پیش از سررسید قادر به پیش‌بینی بدون تورش قیمت نقد سررسید نیستند؛ همچنین، ناهمگنی نتایج مطالعات پیشین تحت تاثیر عواملی مانند نوع کشور، نوع دارایی پایه، زمان باقی‌مانده تا سررسید، افق زمانی مطالعه و تواتر داده‌ها قرار دارد. این عوامل نقش مهمی در تبیین تفاوت نتایج پژوهش‌های پیشین دارند.
اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با ارایه یک تحلیل جامع و یکپارچه از کارایی بازار آتی از طریق فراتحلیل، به ادبیات موجود کمک می‌کند. همچنین نقش عوامل زمینه‌ای و ساختاری در توضیح تفاوت نتایج مطالعات پیشین را برجسته کرده و شواهد قوی‌تری درباره وضعیت کارایی بازارهای آتی ارایه می‌دهد [1].